Cà phê Khe Sanh Quảng Trị - Đặc sản ít ai biết của vùng đất hoa lửa một thời

Là một thị trấn nhỏ cách biên giới Việt Lào khoảng 10km, Khe Sanh là một thung lũng đất đỏ rộng lớn, bao quanh là núi rừng. Từng là một điểm nóng trong kháng chiến chống Mỹ, Khe Sanh ngày nay hồi sinh từng ngày, phủ xanh bởi những hàng cà phê xanh mát, nổi tiếng với đặc sản cà phê Khe Sanh tinh tuý, đậm đà. Cùng Vietnam Tourist khám phá đặc sản cà phê Khe Sanh Quảng Trị và hành trình phát triển của vùng đất cà phê hoà bình nhé.

Khe Sanh – Mảnh đất kiên cường đơm hoa sau mưa bom bão đạn

Khe Sanh có vị trí chiến lược quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ. Đặc biệt, trong giia đoạn 1968, Khe Sanh được xem như “địa ngục trần gian” hay “Điện Biên Phủ thứ 2”. Bằng ý chí và mưu lược, quân và dân ta đã bao vây và tấn công thuỷ quân lục chiến Hoa Kỳ, giam cầm 6000 quân địch trong thời gian dài, tạo nên chiến thắng đường 9 – Khe Sanh lịch sử, tạo điều kiện tốt cho Tổng tiến công Tết Mậu Thân. Hiện nay, vùng đất này vẫn còn nhiều di tích chiến trường được bảo tồn như nhà tù Lao Bảo, di tích Làng Vây, sân bay Tà Cơn…

Từ những nỗi đau chiến tranh to lớn ấy, người dân địa phương và các nhà phát triển đã tích cực ươm mầm để phủ xanh vùng đất bị chiến tranh tàn phá. Điển hình trong đó không thể không nhắc đến cây cà phê. Những vườn cà phê xanh mướt chạy dài từ Khe Sanh – Tân Liên – Tân Hợp – Hướng Tân – Hướng Phùng – Hướng Sơn như đang lấp đầy vết thương do chiến tranh để lại, giúp người dân phát triển kinh tế, cải thiện đời sống. Hiện nay, Khe Sanh đang trở thành vùng phát triển cà phê trọng điểm, các sản phẩm cà phê Khe Sanh được đông đảo khách hàng trong và ngoài nước đánh giá cao.

Lịch sử phát triển của cây cà phê tại Khe Sanh

Cây cà phê được khai canh tại Khe Sanh lần đầu vào năm 1926. Người quyết tâm phát triển cây cà phê ở vùng núi Khe Sanh là một người đàn ông người Pháp có tên là

. Ông đến Việt Nam vào năm 1909 với vai trò là một công nhân pháp binh. Sau đó, ông phát triển sự nghiệp như một nhà thực vật học lớn khi mô tả hơn 36.000 loại thực vật, phát hiện nhiều loại thực vật mới. Nhiều loại cây mang tên ông được lưu giữ tại Viện Bảo Tàng lịch sử tự nhiên quốc gia tại Paris.

Ông đến Khe Sanh lần đầu vào năm 1918 và bị hấp dẫn bởi hệ thống thực vật đa dạng tại đây. Ông dành thời gian nghiên cứu thổ nhưỡng, khí hậu của vùng đất này và phát hiện đất đỏ bazan và khí hậu ở Khe Sanh khá phù hợp để cây cà phê sinh trưởng.

Vào năm 1926, Eugene Poilane đem cây cà phê về với Khe Sanh. Từ trồng thử, ông mở rộng vùng đất này thành một đồn điền cà phê.

Giống cà phê trồng tại Khe Sanh là dòng Arabica (dòng bourbon) Liberica (cà phê mít). Từ 1978, bắt đầu thử nghiệm phát triển dòng cà phê vối Rubusta nhưng không đạt năng suất cao như kỳ vọng. Từ giai đoạn 1995, giống cà phê Catimor (thuộc dòng Arabica) trở thành giống cà phê trọng điểm, tạo nên thương hiệu Arabica Khe Sanh cho đến ngày nay.

Diện tích trồng cà phê tại Khe Sanh hiện nay đã vượt 5000 hecta, chủ yếu nằm ở 3 xã Hướng Linh, Hướng Phùng và Tân Liên.

Lợi thế nổi bật để Khe Sanh phát triển ngành trồng cà phê

Giống cà phê Arabica sinh trưởng tốt trong điều kiện đất có độ cao từ 1000-1500m so với mực nước biển, độ xốp của đất trên 60%, lượng mưa khoảng 1200-1900mm, độ ẩm không khí 70%, nhiệt độ khoảng 15-24 độ C. Xét về các điều kiện ở Khe Sanh, vùng đất này không thực sự lý tưởng để phát triển cây cà phê vì độ cao trung bình chỉ đạt 500-900m so với mực nước biển. Địa hình thấp sẽ ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng, cây cà phê không ra hoa, năng suất thấp.

Tuy nhiên, giống cà phê Arabica Catimor vẫn có thể thích ứng với vùng đất Khe Sanh vì nơi đây có sự chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm khá lớn, khoảng 7-9 độ C. Khí hậu tại Khe Sanh đặc trưng cho khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ trung bình khoảng 22 độ C, lượng mưa khoảng trên 2.200mm/năm. Nguồn nước tại Khe Sanh tương đối dồi dào nhờ hệ thống ao hồ, sông suối dày đặc. Cũng chính điều kiện đặc biệt về thổ nhưỡng khiến hương vị cà phê ở Khe Sanh độc đáo, khác biệt hơn hẳn các vùng đất khác.

Cà phê Arabica Khe Sanh có hương vị nhẹ nhàng nhưng quyến rũ, bắt đầu với vị chua, tiếp nối là vị chát nhẹ pha lẫn đắng thanh, kết thúc ngọt êm dịu. Ngoài hương vị nguyên bản, cà phê Khe Sanh còn có các vị trái câi như cam, táo, mận… giúp người thưởng thức có đa dạng trải nghiệm về cà phê hơn.

Du lịch Quảng Trị - Khe Sanh, du khách có thể khám phá các điểm đến hấp dẫn như: Điện gió Amacao, sân bay Tà Cơn, đỉnh Cu Vơ, thác Tà Puồng, nhà tù Lao Bảo… kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên ấn tượng và giá trị lịch sử vô giá. Đừng quên thưởng thức hoặc chọn mua một ít đặc sản cà phê Khe Sanh về làm quà, lưu giữ lại hương vị đậm đà, trong lành của mảnh đất hoa lửa này nhé.